Owulacja a dni płodne – kiedy szanse na ciążę są największe?

Cykl miesiączkowy jest zmienny, dlatego nie zawsze owulacja wypada na 14. dzień cyklu. Na szczęście dni płodne trwają więcej niż 1 dzień, co zwiększa szanse na poczęcie. Poznaj różnice między tymi terminami, a zajście w ciążę może okazać się dużo łatwiejsze. 

Owulacja a dni płodne – na czym polega różnica?

Chociaż obu pojęć używa się zamiennie, owulacja i dni płodne nie są tym samym. 

• Owulacją (jajeczkowaniem) określa się jedną z faz cyklu menstruacyjnego, podczas której dochodzi do uwolnienia komórki jajowej z pęcherzyka Graafa. W kolejnym kroku następuje jej wchłonięcie do jajowodu i przemieszczanie się do macicy. Jeżeli na swojej drodze napotka choćby jednego plemnika, może dojść do zapłodnienia¹. 
• Dni płodne to tzw. okno płodności. Chodzi o okres obejmujący kilka dni przed owulacją i kilka dni po zakończeniu jajeczkowania. Wynika to przede wszystkim z żywotności plemników (są w stanie przeżyć w drogach rodnych kobiety ok. 3-4 dni) oraz czasu życia komórki jajowej (48 godzin)². 

To, kiedy występują dni płodne (dni okołoowulacyjne), zależy m.in. od długości cyklu każdej kobiety. Nie zawsze bowiem trwa 28 dni, lecz może rozciągnąć się nawet na 35 dni. Jednak załóżmy, że owulacja wypada 13. dnia cyklu menstruacyjnego. Dni płodne przypadają na 10-14 dzień, ale największe szanse na zapłodnienie są w dniach 12-14. 

Warto wiedzieć! Nawet jeśli masz dość regularne cykle menstruacyjne, nie zawsze dochodzi do owulacji i nie zawsze jajeczkowanie wypada w tym samym dniu. Istnieje wiele czynników, które mogą zaburzyć cykl, np. silny stres, zmiana klimatu³.

Czytaj również „Owulacja – czym jest, jakie są jej objawy i ile trwa„

Kiedy rosną szanse na ciążę?

Chociaż parom starającym się o dziecko zaleca się regularne współżycie, szanse na ciążę nie rozkładają się równomiernie w trakcie całego cyklu. Są największe w dzień owulacji oraz w okresie kilku dni przed wystąpieniem jajeczkowania². 

To właśnie wtedy śluz szyjkowy ma odpowiednią konsystencję i zasadowe pH, co ułatwia plemnikom przemieszczanie się i pomaga przetrwać w drogach rodnych kobiety⁴. 

Czytaj również „Jak zwiększyć szansę na zajście w ciążę – co warto wiedzieć o okresie prekoncepcyjnym„

Jak rozpoznać owulację i dni płodne?

Aby szansa na zajście w ciążę była jak największa, trzeba umieć rozpoznawać dni płodne, tj. określić dni zbliżającej się owulacji, sprzyjające zapłodnieniu. Istnieje kilka sposobów, które umożliwiają wskazanie dni płodnych i owulacji. Chociaż są to naturalne metody planowania rodziny do celów antykoncepcyjnych, można je wykorzystać w celu zwiększenia prawdopodobieństwa poczęcia⁵. 

Wskazówka! Poniższe metody sprawdzają się przede wszystkim u kobiet, których cykle są regularne. Nie muszą trwać idealnie 28 dni, ale powinny mieć zbliżoną długość (np. 25 dni, 30 dni).  

Czytaj również „Dni płodne – kiedy mogę zajść w ciążę?„

Obserwacja śluzu szyjkowego 

Istotą obserwacji śluzu szyjkowego jest określanie jego wyglądu oraz ilości w czasie dni płodnych i niepłodnych. Taką czynność należy powtarzać kilka razy dziennie, np. przed oddaniem moczu czy stolca. Wystarczy palcami lub papierem toaletowym przetrzeć okolice przedsionka pochwy, a następnie zapisać wnioski z obserwacji⁶.

W określeniu dni płodnych pomaga wygląd śluzu, który jest bardzo rozciągliwy. Umieszczony w wodzie, utrzymuje się na powierzchni (w odróżnieniu do innych wydzielin, które rozpadają się i rozpływają). Na bieliźnie często pozostawia ślad w kształcie koła (w pozostałe dni jest to zwykle prostokąt lub linia)⁶. 

Czytaj również „Jaki śluz przed okresem, a jaki po zapłodnieniu?„

Pomiar podstawowej temperatury ciała

To tzw. metoda termiczna, która polega na codziennym (najlepiej porannym) pomiarze ciepłoty ciała (np. w pochwie) i porównywaniu jej z bazową temperaturą⁶. Wzrost temperatury jest charakterystyczny dla okresu zaraz po owulacji. 

Aby ocenić, kiedy po okresie są dni płodne, warto łączyć metodę termiczną z obserwacją śluzu szyjkowego. Ważne jest to, aby obserwację prowadzić wiele miesięcy, bo wtedy daje szerszy obraz płodności kobiety. 

Wykonanie testów owulacyjnych 

Testy paskowe pozwalają na wykrycie obecności hormonu luteinizującego (LH), którego stężenie wzrasta przed owulacją. To tzw. pik LH ⁷.

Warto wiedzieć! Testy paskowe LH z moczu nie są zalecane do rutynowego stosowania w diagnostyce niepłodności. Natomiast dobrze się sprawdzają jako narzędzie wspierające samoocenę cyklu⁸ i mogą pomóc w prowadzeniu swojego własnego kalendarza dni płodnych. 

Korzystanie z kalkulatorów dni płodnych 

Aby wyznaczyć dni sprzyjające poczęciu, można skorzystać z kalkulatora dni płodnych. Trzeba jednak pamiętać, że bazują wyłącznie na uśrednionych danych statystycznych, więc nie uwzględniają indywidualnej fizjologii każdej kobiety. 

Większość tego typu narzędzi zakłada 28-dniowy cykl menstruacyjny, w efekcie czego owulacja przypadnie na 14 dni po miesiączce. Tymczasem daty te mogą się przesunąć, bo cykl podlega wahaniom, a ponadto zdarzają się tzw. cykle bezowulacyjne. Kalendarzyk tego nie wykryje, ponieważ opiera się na dacie ostatniej miesiączki oraz długości cyklu. 

Trudności z zajściem w ciążę – kiedy do lekarza?

Samodzielna obserwacja dni płodnych i niepłodnych pozwala większości kobietom zwiększyć szanse na ciążę. Są jednak sytuacje, kiedy nie warto zwlekać z konsultacją lekarską. 

Kiedy:

• po 6 lub 12 miesiącach nie udaje Ci się zajść w ciążę – mimo regularnego współżycia (ze szczególnym uwzględnieniem płodnych dni),
• masz nieregularne cykle, co uniemożliwia obliczyć dni płodne,

umów się z ginekologiem na wizytę. Monitoring owulacji i odpowiednio dobrane badania przyniosą szybką diagnozę w kierunku płodności. 

Najczęściej zadawane pytania 

1. Ile dni po owulacji kończą się dni płodne?

Dni płodne kończą się mniej więcej 2-3 dni po owulacji, co wynika z żywności plemników oraz zdolności komórki jajowej do zapłodnienia. 

2. Po czym poznać, że doszło do zapłodnienia?

Nie da się jednoznacznie wskazać typowych objawów zapłodnienia – szczególnie jeśli kobieta do tej pory nie obserwowała swojego organizmu. Zmiany mogą być widoczne w wyglądzie śluzu szyjkowego, który staje się gęsty. Niekiedy można zaobserwować ślady krwi wskazujące na tzw. plamienie implantacyjne. 

3. Jakie są objawy dni niepłodnych?

Dni niepłodne można rozpoznać m.in. po wyglądzie śluzu szyjkowego. W tym czasie staje się gęsty i lepki, nie rozciąga się w palcach jak białko jaja kurzego (ta właściwość jest charakterystyczna dla śluzu płodnego). Aby określić, czy masz dni płodne, możesz prowadzić obserwacje śluzu, wykonać test owulacyjny lub dokonać obliczenia w kalkulatorze dni płodnych.