Dni płodne – kiedy mogę zajść w ciążę?

Przez pojęcie dni płodne należy rozumieć okres, kiedy może dojść do zapłodnienia. Każda miesiączkująca kobieta powinna znać swój kalendarz dni płodnych. To on stanowi źródło informacji dotyczące tego, kiedy są dni płodne, a kiedy niepłodne. Regularne powadzenie kalendarzyka dni płodnych jest szczególne ważne w przypadku stosowania naturalnych metod antykoncepcji. Jak obliczyć, kiedy wypadają dni płodne? Podpowiadamy!

Cykl menstruacyjny i owulacja – co musisz wiedzieć?

Znajomość przebiegu cyklu menstruacyjnego jest kluczowa dla każdej kobiety starającej się o dziecko. Cyklem miesiączkowym nazywamy regularnie powtarzające się zmiany, jakie zachodzą w organizmie kobiety pod wpływem działania układu nerwowo-hormonalnego. Obejmują jajnik i błonę śluzową macicy, a ich rezultatem jest krwawienie, nazywane miesiączką lub menstruacją¹. Wystarczy zatem, że dobrze zaobserwujesz swoje ciało i zachodzące w nim procesy, a dowiesz się, kiedy wypadają Twoje dni płodne.

W przebiegu cyklu menstruacyjnego można wyróżnić dwie ważne fazy¹:

• folikularna – pęcherzykowa, trwa od miesiączki do połowy cyklu, czyli do około 14. dnia; powoduje powolny wzrost hormonu luteinizującego LH;
• lutealna – charakteryzuje się tworzeniem ciałka żółtego, trwa do około 28. dnia cyklu; w jej trakcie wydzielany jest w dużych ilościach progesteron.

Owulacja – kiedy występuje i ile żyje komórka jajowa?

Owulacja jest jedną z faz cyklu menstruacyjnego i występuje w jego środku. Polega na uwolnieniu z jajnika dojrzałej do zapłodnienia komórki jajowej, zatem właśnie podczas owulacji możliwe jest zapłodnienie. Zakładając, że cykl miesiączkowy wynosi 28 dni, to owulacja przypada na ok. 14 dzień cyklu. Uwzględniając okres żywotności plemników (72 h) i komórki jajowej (24-48 h), okres płodny wyznaczają z reguły 3 dni przed i 2–3 dni po jajeczkowaniu. Jest to czas, kiedy są największe szanse na zajście w ciążę².

Jak obliczyć dni płodne? Metody i kalkulator dni płodnych

Istnieje szereg metod pozwalających na określenie dni płodnych kobiety. Najczęściej są one stosowane przez osoby wykorzystujące naturalne metody planowania rodziny do celów antykoncepcyjnych³. Należy jednak pamiętać, że sprawdzają się najlepiej przy regularnych cyklach. Wszelkie zaburzenia miesiączkowania utrudniają precyzyjne wyznaczanie dni płodnych naturalnymi metodami.

Metoda kalendarzowa Ogino-Knausa

By móc zastosować tę metodę, musisz znać długość najkrótszego i najdłuższego cyklu menstruacyjnego. Pierwszy dzień owulacji określa się poprzez odjęcie 20 od najkrótszego cyklu, a ostatni poprzez odjęcie 11 od najdłuższego. Warto podkreślić, że metoda ta często bywa zawodna, a wyliczony dzień niekoniecznie musi być tym, kiedy najłatwiej jest zajść w ciążę⁴.

Metoda termiczna – pomiar podstawowej temperatury ciała

Polega ona na codziennym mierzeniu temperatury w jamie ustnej lub pochwie (zawsze w tym samym miejscu). Pomiarów należy dokonywać zawsze rano, zaraz po przebudzeniu, najlepiej codziennie o tej samej porze. Bazowa temperatura w drugiej połowie cyklu, po owulacji, pod wpływem progesteronu, wzrasta o ok. 0,4  ̊C. Czwartego dnia licząc od momentu podwyższenia temperatury, rozpoczynają się dni niepłodne. W interpretacji pomiarów pomaga obrazowanie ich na wykresach⁵.

Obserwacja śluzu szyjkowego – metoda Billings

Kolejną metodą, którą można wykorzystać do przygotowania kalendarza dni płodnych, jest metoda obserwacji śluzu szyjkowego –  jego ilości, lepkości, połysku, przezroczystości i ciągliwości. A to wszystko dlatego, że podczas jajeczkowania pod wpływem wzrostu stężenia estrogenów wygląd śluzu się zmienia. Śluz na początku dni płodnych staje się przejrzysty, ciągliwy, ma konsystencję surowego białka jaja kurzego. W szczycie płodności jest śliski i przezroczysty. Po zakończeniu dni płodnych jest gęsty i lepki, nieprzepuszczający plemników. W okresie niepłodnym śluz nie występuje wcale lub ma zwartą, galaretowatą konsystencję⁶.

Metoda objawowo-termiczna Josefa Rötzera

Znaną i najczęściej stosowaną naturalną wyznaczania owulacji jest metoda Josefa Rötzera (objawowo-termiczna). Łączy ona w sobie codzienną obserwację śluzu szyjkowego (jak przy metodzie Billingsa), mierzenie bazowej temperatury ciała oraz zwracanie uwagi na występowanie dodatkowych objawów⁷.

Obserwacja innych objawów dni płodnych

Często  charakterystyczne dla okresu owulacji są jednostronne bóle brzucha pojawiające się tuż przed jego wystąpieniem. Oprócz tego u wielu kobiet w tym czasie wzrasta libido, pojawia się napięcie i obrzmienie piersi oraz wrażliwość brodawek. W połowie cyklu może wystąpić też plamienie owulacyjne. Zmianie ulega pozycja szyjki macicy – jest nieco wyżej niż zwykle, staje się miękka i otwarta².

Testy owulacyjne i narzędzia cyfrowe

W aptekach można kupić także testy paskowe wykrywające lutropinę w moczu oraz testy śliny, które pozwalają szybko wyznaczyć dni płodne i niepłodne. Pomocne w monitorowaniu cyklu miesiączkowego są aplikacje miesiączkowe i kalkulatory dni płodnych. Trzeba jednak pamiętać, że otrzymane z nich dane przedstawiają jedynie wartości szacunkowe i nie mogą stanowić jedynej, skutecznej i naturalnej metody antykoncepcji.

Kalkulator dni płodnych – jak działa?

Ustalenie dni płodnych i dnia owulacji w dużym stopniu ułatwi kalkulator dni płodnych. Narzędzie to pozwala w dosłownie kilka sekund określić, kiedy wypadają dni płodne. Wystarczy podać pierwszy dzień ostatniej miesiączki i długość cyklu. Jest tylko jeden warunek – cykle menstruacyjne muszą być regularne. W przeciwnym razie wyliczenia kalkulatora dni płodnych mogą okazać się błędne i nie będą nadawać się do przygotowania kalendarza owulacji. Dlatego też metoda ta nie sprawdza się u kobiet, które mają nieregularne cykle lub chorują np. na PCOS (zespół policystycznych jajników). Trzeba również pamiętać, że kalkulatory bazują na obliczeniach statystycznych i nie zawsze potwierdzają faktyczną owulację.

Znajomość kalendarza dni płodnych jest ważna z dwóch powodów. Dzięki niemu wiadomo, kiedy najlepiej starać się o dziecko ze względu na duże szanse na poczęcie. Z kolei osoby, które chcą ustrzec się przed nieplanowaną ciążą, mają świadomość, kiedy ryzyko spłodzenia dziecka jest największe.

Dni płodne – FAQ

1. Jak obliczyć dni płodne przy cyklu 30-dniowym?

Matematyczne obliczanie dni płodnych jest metodą niepewną i zawodną. Niemniej przy obliczaniu terminu owulacji, należy odjąć od długości całego cyklu 14 dni. Przy cyklu trwającym 30 dni, owulacja przypada na 16. dzień cyklu (30-14=16). Biorąc pod uwagę żywotność plemników i komórki jajowej to okres płodny wyznaczają zwykle 3 dni przed i 2-3 dni po jajeczkowaniu⁸.

2. Czy można zajść w ciążę w czasie miesiączki?

Tak, w trakcie miesiączki nadal może dojść do zapłodnienia. Dotyczy to głównie kobiet, które mają skrócone cykle miesiączkowe i wydłużone krwawienie miesiączkowe⁹.

3. Jak rozpoznać plamienie owulacyjne i czy to normalne?

Plamienie owulacyjne w formie śluzu z domieszką krwi jest fizjologicznym, normalnym zjawiskiem. Najczęściej pojawia się u kobiet miesiączkujących regularnie, w połowie cyklu (około 14. dnia)¹⁰.

4. Czy plemniki naprawdę mogą żyć 7 dni?

Fizjologiczna zdolność plemników do zapłodnienia wynosi 3-4 dni. Jednak zdarzają się sytuacje, w których czas przeżycia niektórych plemników jest dłuższy i może wynosić nawet do 7 dni¹¹.

5. Jak obliczyć dni płodne, jeśli mam nieregularne cykle?

Przy nieregularnych cyklach bazowanie na metodzie kalendarzykowej nie wystarczy. Konieczne jest obserwowanie śluzu, mierzenie temperatury (po zakończeniu okresu płodności jest podwyższona o ok. 0,2–0,3 °C)⁸ oraz wykonywanie testów owulacyjnych.

---

1. Bręborowicz G.H., Położnictwo i ginekologia, T.1, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 571.↩
2. Bręborowicz G.H., Położnictwo i ginekologia, T.1, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 585-586.↩
3. Zespół Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, przewodniczący Szamatowicz M., Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie wykorzystania Naturalnych Metod Planowania Rodziny do celów antykoncepcyjnych, Ginekol Pol. 2010.↩
4. Zespół Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, przewodniczący Szamatowicz M., Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie wykorzystania Naturalnych Metod Planowania Rodziny do celów antykoncepcyjnych, Ginekol Pol. 2010, 2.↩
5. Zespół Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, przewodniczący Szamatowicz M., Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie wykorzystania Naturalnych Metod Planowania Rodziny do celów antykoncepcyjnych, Ginekol Pol. 2010, 2-3.↩
6. Zespół Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, przewodniczący Szamatowicz M., Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie wykorzystania Naturalnych Metod Planowania Rodziny do celów antykoncepcyjnych, Ginekol Pol. 2010, 3.↩
7. Napiórkowska-Orkisz M., Babińska Z., Położna wobec skuteczności, nauczania i promowania naturalnych metod planowania rodziny, na przykładzie metody objawowo-termicznej Josefa Rötzera, Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu, 2 (51) 2017 s. 241–247.
8. Skrzypulec-Plinta V., Naturalne metody regulacji poczęć, Medycyna praktyczna dla pacjentów 2013, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/lista/92883,naturalne-metody-regulacji-poczec (dostęp: 30.09.2025).
9. Nowak I., Czy podczas okresu można zajść w ciążę?, Świat Zdrowia, witryna internetowa: https://swiatzdrowia.pl/pytania/czy-podczas-okresu-mozna-zajsc-w-ciaze/ (dostęp: 30.09.2025).
10. Stefanowicz E., Krwawienia między miesiączkami, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2021, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/objawy/257794,krwawienia-miedzy-miesiaczkami (dostęp: 30.09.2025).
11. Skrzypulec-Plinta V., Jak długo plemniki żyją w ciele kobiety?, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2012, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/lista/62865,jak-dlugo-plemniki-zyja-w-ciele-kobiety(dostęp: 30.09.2025).

[Aktualizacja artykułu: 12.01.2026]