Owulacja – czym jest, jakie są jej objawy i ile trwa

Owulacja to proces, na który z niecierpliwością oczekują osoby starające się o dziecko. Pojawia się zaledwie raz w całym cyklu menstruacyjnym, dając szansę na poczęcie. Niestety nie zawsze łatwo jest wychwycić ten moment, dlatego warto wiedzieć, jakie są objawy owulacji oraz ile trwa. Pozwoli to lepiej przygotować się do starań o dziecko. Czym jest owulacja? […]

Owulacja to proces, na który z niecierpliwością oczekują osoby starające się o dziecko. Pojawia się zaledwie raz w całym cyklu menstruacyjnym, dając szansę na poczęcie. Niestety nie zawsze łatwo jest wychwycić ten moment, dlatego warto wiedzieć, jakie są objawy owulacji oraz ile trwa. Pozwoli to lepiej przygotować się do starań o dziecko.

Czym jest owulacja?

Owulacja (jajeczkowanie) stanowi jedną z faz cyklu miesiączkowego, która następuje po fazie folikularnej (związanej z rozwojem pęcherzyka). Jej istotą jest uwolnienie komórki jajowej z pęcherzyka Graafa. Następnie zostaje ona wchłonięta do jajowodu i przemieszcza się do macicy. Jeśli na swojej drodze napotka plemnik, może dojść do zapłodnienia¹. I to właśnie z tego powodu faza owulacyjna jest niezwykle ważna kontekście rodzicielstwa. Brak owulacji oznacza bowiem brak naturalnej możliwości zapłodnienia. 

W owulacji ogromną rolę odgrywa oś podwzgórze-przysadka-jajnik (HPG). W fazie pęcherzykowej dochodzi do wzrostu wydzielania hormonu folikulotropowego (FSH) i hormonu luteinizującego (LT), które odpowiadają za stymulowanie wzrostu pęcherzyków oraz stymulują jajniki do produkcji estrogenów. Gdy żeńskie hormony płciowe osiągną pożądane stężenie, dochodzi do znacznej produkcji LH przy jednoczesnym zahamowaniu wydzielania FSH z przysadki mózgowej. Tak rozpoczyna się owulacja².

Kiedy dochodzi do owulacji?

Z fizjologicznego punktu widzenia do owulacji dochodzi w momencie gwałtownego skoku LH. Jednak trudno jest wskazać dokładny moment bez uprzedniej obserwacji stężenia hormonu luteinizującego. Wiele bowiem zależy też od tego, jak długie są poszczególne fazy cyklu menstruacyjnego.

Przyjmuje się, że w cyklu 28-dniowym owulacja ma miejsce około 14 dnia cyklu. Nie można jednak przyjąć tego za pewnik, ponieważ mogą zdarzać się zaburzenia cyklu menstruacyjnego, spowodowane np. stresem, chorobami, intensywnym wysiłkiem fizycznym, problemami hormonalnymi³.

Objawy owulacji

Typowe objawy owulacji obejmują:

• zmianę wyglądu i konsystencji śluzu szyjkowego – staje się przezroczysty i bardziej ciągnący (jak białko jaja kurzego) na ok. 14-16 dni przed miesiączką⁴;
• pobolewanie w dolnej części brzucha – takie objawy mogą pojawiać się na ok. 14-16 dni przed menstruacją⁴;
• wzrost temperatury ciała – zmiany są jednak zauważalne w przypadku dokonywania regularnych pomiarów w powtarzalnych warunkach (tj. podobna pora, ten sam termometr)⁵;

U niektórych kobiet może dochodzić do występowania krwawienia owulacyjnego – ok. 14 dnia cyklu⁶. Nie jest to jednak regułą i nie musi powtarzać się w każdym cyklu miesięcznym.

Ile trwa owulacja?  

Sama owulacja – rozumiana jako proces uwalniania komórki jajowej – zachodzi w ciągu 24-36 godzin po wyrzucie hormonu LT⁷. Natomiast tzw. okno płodności rozpoczyna się nawet na 5 dni przed owulacją (przyjmuje się, że średnio tyle wynosi przeżywalność plemników) i trwa do 1-2 dnia po owulacji (z uwagi na czas życia komórki jajowej)⁸.

Jeżeli więc starasz się o dziecko, współżycie możesz zacząć już na kilka dni przed szacowaną owulacją. Dzięki temu zwiększasz swoje szanse na to, że dojdzie do zapłodnienia.

Co wpływa na owulację i jej przebieg?

To, czy owulacja w ogóle wystąpi oraz kiedy dojdzie do jajeczkowania, zależy od kilku czynników. Największe znaczenie mają m.in.:

• prowadzony styl życia – zaburzenia odżywiania, drastyczny spadek masy ciała, ekstremalny wysiłek fizyczny mogą zaburzać owulację;
• choroby związane z zaburzeniami hormonalnymi⁹ – mowa m.in. o PCSOS (zespole policystycznych jajników), insulinooporności, niedoczynności tarczycy, które mogą zaburzać owulację lub nawet prowadzić do cykli bezowulacyjnych;
•  praca zmianowa wpływająca na zaburzenia rytmu dobowego – może przyczyniać się do zaburzeń owulacji¹⁰.

Warto też pamiętać, że na owulację wpływa wiek kobiety. Ma to związek z tzw. rezerwą jajnikową i zmianami hormonalnymi.

Jak ustalić moment owulacji?

Jeśli chcesz wiedzieć, kiedy dochodzi do owulacji, musisz dokładnie wsłuchać się w sygnały wysyłane przez twoje ciało. Pomocne mogą okazać się również powszechnie stosowane metody, np. obserwacja śluzu szyjkowego, pomiar temperatury ciała. Warto także wspomóc się testami owulacyjnymi czy aplikacjami śledzące i analizujące cykle miesięczne.

W przypadku problemów z zajściem w ciążę przeprowadza się diagnostykę niepłodności, której podstawą jest monitorowanie owulacji. Badanie rozpoczyna się ok. 10 dnia cyklu. Polega na obserwacji wzrostu pęcherzyka Graafa wykorzystaniem USG dopochwowego. Powtarza się je co 2-3 dni – aż do momentu owulacji, czyli uwolnienia komórki jajowej.

Jeśli chcesz dobrze przygotować się do starań o dziecko lub lepiej poznać swój organizm, rób notatki na podstawie swoich obserwacji (możesz też posłużyć się aplikacją na smartfon). Dzięki temu będziesz wiedzieć, kiedy występuje owulacja, kiedy masz największe szanse na ciążę oraz czy i kiedy musisz skonsultować się z lekarzem. 

Najczęściej zadawane pytania

1. Kiedy wiadomo, że jest owulacja?

O owulacji mogą świadczyć zmiany w śluzie szyjkowym – z białego i bardzo gęstego robi się przezroczysty i bardzo rozciągliwy (przypomina białko jaja kurzego). Ponadto dochodzi do wzrostu temperatury ciała. Niektóre kobiety uskarżają się też na bóle w okolicach podbrzusza i kłucie jajników.

2. Czy kobieta może zajść w ciążę poza owulacją?

Nie ma możliwości, aby kobieta zaszła w ciążę poza owulacją. Do zapłodnienia może dojść wyłącznie wtedy, gdy komórka jajowa zostanie uwolniona i „spotka się” z plemnikiem. Przyjmuje się jednak, że dni płodne przypadają na 3-5 dni przed owulacją oraz do 2 dni po owulacji, m.in. z uwagi na dłuższą żywotność plemników oraz możliwość przesunięcia momentu jajeczkowania.

3. Co to znaczy cykl bezowulacyjny?

Cykl bezowulacyjny oznacza, że nie doszło do uwolnienia komórki jajowej. To z kolei przekłada się na brak możliwości zapłodnienia. Takie cykle zdarzają się sporadycznie u większości kobiet, a jeśli powtarzają się regularnie (co uniemożliwia zajście w ciążę), warto skonsultować się z lekarzem ginekologiem.

Źródła

1. Barczyński B.; I Katedra i Klinika Ginekologii Onkologicznej i Ginekologii Uniwersytet Medyczny w Lublinie; Poczęcie dziecka: https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/poczecie/61882,poczecie-dziecka (dostęp: 1.10.2025)

2. Witryna https://neuroexpert.org/encyklopedia/os-podwzgorze-przysadka-gonady-hpg/ (dostęp 1.10.2025)

3. Stefanowicz E.; Kociewskie Centrum Zdrowia w Starogardzie Gdańskim; Zaburzenia miesiączkowania: https://www.mp.pl/pacjent/objawy/253859,zaburzenia-miesiaczkowania (dostęp 1.10.2025)

4. Praca zbiorowa; Diagnostyka i leczenie niepłodności; Ginekologia po dyplomie marzec 2011; 58-59

5. Witryna https://psnnpr.com/wskazniki-plodnosci (dostęp: 1.10.2025)

6. Stefanowicz E.; Kociewskie Centrum Zdrowia w Starogardzie Gdańskim; Krwawienia między miesiączkami: https://www.mp.pl/pacjent/objawy/257794,krwawienia-miedzy-miesiaczkami (dostęp: 1.10.2025)

7. Kerin J. Ovulation detection in the human. Clin Reprod Fertil. 1982 Mar;1(1):27-54. PMID: 6821195.

8. Su HW, Yi YC, Wei TY, Chang TC, Cheng CM. Detection of ovulation, a review of currently available methods. Bioeng Transl Med. 2017 May 16;2(3):238-246. doi: 10.1002/btm2.10058. PMID: 29313033; PMCID: PMC5689497.

9. Stefanowicz E.; Kociewskie Centrum Zdrowia w Starogardzie Gdańskim; Niepłodność: https://www.mp.pl/pacjent/ginekologia/choroby/260266,nieplodnosc (dostęp: 1.10.2025)

10. Makowiec-Dąbrowska T., Hanke W., Sprusińska E., Radwan-Włodarczyk Z., Koszada-Włodarczyk W.; Zaburzenia cyklu miesięcznego. Czy jest problemem, którym powinien się interesować lekarz służby medycyny pracy?;  Medycyna Pracy 2004; 55 (2): 161 — 167.