Trudności z zajściem w ciążę – co warto wiedzieć i jak sobie pomóc?

Problem z zajściem w ciążę ma nawet co szósta osoba na świecie1. To doświadczenie, które często wywołuje stres i daje poczucie bezradności. Zanim jednak sięgniesz po tzw. techniki wspomaganego rozrodu, dowiedz się o przyczynach trudności w poczęciu oraz sposobach radzenia sobie z nimi.

Czym są trudności z zajściem w ciążę?

Problem z zajściem w ciążę nie zawsze jest jednoznaczny z niepłodnością, choć właśnie w tym kontekście jest rozumiany przez wiele par. Warto mieć świadomość, że problemy z płodnością:

• mają charakter przejściowy – mogą wynikać ze stresu², zmęczenia, stylu życia³ lub po prostu niesystematycznego współżycia;
• wiążą się z obniżoną zdolnością do zajścia w ciążę, np. z powodu wieku, nieprawidłowej czynności jajników, niedrożności jajowodów⁴;
• niepłodnością – definiowaną jako brak ciąży po 12 miesiącach (6 miesiącach w przypadku kobiet po 35. roku życia) regularnego współżycia⁵. 

Warto przy tym podkreślić, że wszystkie powyższe sytuacje mają charakter odwracalny, tj. po wdrożeniu odpowiedniego postępowania istnieje szansa na poczęcie⁵.  

Jakie są najczęstsze przyczyny problemów z zajściem w ciążę?

Przyczyn problemów z płodnością należy upatrywać się w obojgu partnerach – i to mniej więcej w równych proporcjach. Nie jest więc tak, że za brak ciąży odpowiadają głównie kobiety⁵.  

Do przyczyn trudności z zapłodnieniem można zaliczyć m.in. ^5,6:

• wiek – im starsi są partnerzy, tym mniejsze szanse na ciążę; wpływa na to np. mniejsza rezerwa jajnikowa u kobiet;
• styl życia – nieprawidłowa dieta, niska aktywność fizyczna, stres mogą utrudniać zajście w ciążę.

W przypadku kobiet niekiedy na problemy z zajściem w ciążę mogą wpływać niedrożność jajowodów i nieleczona endometrioza ⁵. 

Brak ciąży a zaburzenia owulacji

Zaburzenia owulacji to jeden z głównych powodów, dla którego kobiety nie mogą zajść w ciążę. Nieprawidłowości w tym zakresie mogą być spowodowane m.in.: zespołem policystycznych jajników (PCOS), przedwczesną niewydolnością jajników (POI), hiperprolaktynemią, zaburzenia odżywiania, nadmierna aktywność fizyczna⁵. 

Warto wiedzieć! Sporadyczny brak owulacji nie wpływa istotnie na płodność⁷. 

Brak ciąży a niepłodność męska

Szacuje się, że wyłącznie czynnik męski jest odpowiedzialny za brak ciąży u ok. 20% par⁴. Niepłodność męska spowodowana jest głównie słabą jakością nasienia, np. zmniejszoną liczbą plemników, pogorszoną ich ruchliwością ^4,5. 

Powodów takiego stanu jest kilka, m.in. przegrzanie jąder, noszenie nadmiernie obcisłej bielizny, używki, prowadzenie niezdrowego stylu życia (np. palenie papierosów). Wśród przyczyn niepłodności męskiej wymienia się także uszkodzenia mechaniczne jąder oraz powikłania chorób zapalnych w obrębie narządów płciowych męskich⁵. 

Dowiedz się więcej „Wspólne planowanie ciąży: jakie badania dla mężczyzny przed ciążą są zalecane?„

Diagnostyka – pierwszy krok w stronę większych szans na zajście w ciążę

Problemy z niepłodnością warto jak najszybciej zdiagnozować, aby podjąć odpowiednie działania mające na celu wyeliminowanie niemożności zajścia w ciążę. To, kiedy warto skorzystać ze specjalistycznych konsultacji zależy w dużej mierze od wieku kobiety – i tak⁸:

• poniżej 35. roku życia – po 12 miesiącach regularnego współżycia, o ile pacjentka w wywiadzie nie ma obciążeń;
• powyżej 35. roku życia – po 6 miesiącach współżycia;
• powyżej 40. roku życia – najlepiej od razu po pojawieniu się planów na założenie rodziny, ponieważ wraz z wiekiem spada zdolność do rozrodu.

Standardowe postępowanie diagnostyczne uwzględnia ocenę czynności jajników, budowy narządów rodnych kobiety. Ponadto przeprowadza się badanie nasienia u mężczyzny⁸. 

W przypadku kobiet niemiesiączkujących regularnie lub z brakiem miesiączki specjalista może zlecić wykonanie badań hormonalnych, np. oznaczenie stężenia FSH (hormonu folikulotropowego), LH (hormonu luteinizującego), estradiolu, testosteronu, prolaktyny⁸.  Ważna może okazać się też ocena rezerwy jajnikowej (AMH)⁹. 

Starania o dziecko – jak się do tego przygotować? 

Przy problemach z zajściem w ciążę warto także wprowadzić zmiany w swoim dotychczasowym stylu życia. Znaczenie mają m.in.¹⁰:

• właściwe odżywianie – zarówno niedowaga, jak i nadwaga mogą wpływać niekorzystnie na płodność i utrudniać zajście w ciążę; należy więc zadbać o prawidłowo zbilansowaną dietę i ograniczenie żywności wysokoprzetworzonej;
• wyeliminowanie używek – chodzi o całkowite zaprzestanie palenia papierosów, przyjmowania substancji psychoaktywnych, spożywania alkoholu;
• włączenie aktywności fizycznej – nie chodzi jednak o trenowanie ponad siły (nadmierna aktywność może przynieść efekt odwrotny), lecz umiarkowane ćwiczenia, np. pływanie. 

Warto także zacząć przyjmować preparaty przeznaczone dla kobiet przygotowujących się do ciąży. Dobrym wyborem są suplementy diety zawierające składniki rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników, np. foliany, witaminę D, jod, cholinę, witaminy B6 i B12 – niezwykle istotne w okresie prekonepcyjnym. Znajdziesz je m.in. w suplemencie diety Pueria PRE¹¹.