Jak sobie poradzić z lękiem przed porodem?

Ciąża to okres pełen intensywnych emocji, a strach i lęk przed porodem są powszechnymi doświadczeniami wielu kobiet. Emocje te mogą wpływać na to, jak przyszła mama przygotowuje się do wielkiego momentu rozwiązania, a także na jej zdrowie psychiczne i fizyczne. Dlatego warto dowiedzieć się, jak można sobie poradzić z tymi uczuciami.

Najczęściej niepokój przed porodem jest łagodny i nie utrudnia codziennego funkcjonowania. Jednak u części kobiet strach przybiera bardzo silną, wręcz paraliżującą formę. Tokofobia obejmuje paniczny lęk przed porodem, któremu mogą towarzyszyć zaburzenia snu, łaknienia lub odczuwania przyjemności. Dzięki odpowiednim strategiom możliwe jest radzenie sobie z negatywnymi emocjami i dotarcie do dnia porodu z większą pewnością siebie.

Czy to normalne, że boję się przed porodem?

Strach przed porodem jest naturalnym i bardzo częstym doświadczeniem w ciąży. Jeśli zastanawiasz się, czy to normalne, że boję się porodu, odpowiedź brzmi: tak. Różnego rodzaju obawy odczuwa większość przyszłych mam, szczególnie w trzecim trymestrze, gdy zbliża się termin rozwiązania¹.

W rzeczywistości strach przed porodem nie musi być czymś złym. Umiarkowany niepokój pełni funkcję adaptacyjną, bo motywuje do zdobywania wiedzy, zorganizowania wyprawki lub lepszego przygotowania się do porodu w szkole rodzenia. Dzięki temu kobieta może poczuć się pewniej przed narodzinami dziecka¹.

Skąd bierze się lęk przed porodem naturalnym?

Najczęściej lęk przed porodem naturalnym wynika z faktu, że kobiety obawiają się bólu. Badania pokazują, że jest to jeden z głównych czynników wywołujących niepokój, ponieważ wiele kobiet postrzega ból porodowy jako bardzo intensywny².

Najczęściej lęk przed porodem siłami natury wynika z:²

• obawy przed bólem porodowym;
• troski o zdrowie dziecka;
• niepokoju o własne zdrowie i bezpieczeństwo;
• strachu przed utratą kontroli podczas porodu;
• obaw, że zabraknie sił do rodzenia i „coś pójdzie nie tak”.

Warto pamiętać, że strach przed porodem nie dotyczy wyłącznie kobiet rodzących po raz pierwszy. Choć pierworódki często odczuwają większą niepewność związaną z nieznanym doświadczeniem, lęk może pojawić się również przy kolejnych ciążach¹.

Na czym polega tokofobia?

Tokofobia to paniczny lęk przed porodem lub ciążą, który jest znacznie silniejszy niż typowe obawy odczuwane przez większość przyszłych mam. W przeciwieństwie do naturalnego strachu przed narodzinami dziecka ten rodzaj fobii może na tyle nasilać objawy lękowe, że utrudnia codzienne funkcjonowanie i wpływa na podejmowane decyzje związane z macierzyństwem^1,3.

W praktyce oznacza to, że kobieta nie tylko martwi się przebiegiem porodu, ale odczuwa bardzo silny, trudny do opanowania strach. U części kobiet paniczny lęk przed porodem pojawia się jeszcze przed zajściem w ciążę. Niektóre z nich mogą nawet rezygnować z planów macierzyńskich z obawy przed ciążą lub rodzeniem¹.

Główny objaw tokofobii to nawracający, intensywny niepokój związany z porodem. Mogą mu towarzyszyć m.in.¹

• koszmary senne;
• problemy ze snem i bezsenność;
• uporczywe myśli o możliwych zagrożeniach;
• trudności w codziennym funkcjonowaniu lub pracy zawodowej.

Tokofobia nie jest tym samym co zwykły lęk przed porodem. Ma ona znacznie większe nasilenie, dlatego wymaga szczególnej uwagi i wsparcia specjalistów, np. psychologa i psychiatry^1,3.

Jak poradzić sobie ze strachem przed porodem?

Oprócz wsparcia emocjonalnego bliskich, istotne znaczenie w przezwyciężaniu lęku i niepokoju przed porodem mają techniki relaksacyjne, wizyta na sali porodowej i uczęszczanie do szkoły rodzenia.

Jeśli chcesz pokonać strach przed porodem:

• zapoznaj się z wiarygodnymi i popartymi dowodami informacjami na temat porodu naturalnego;
• uczęszczaj do szkoły rodzenia na indywidualne lub grupowe spotkania, warsztaty, sesje przygotowujące do porodu;
• udaj się wcześniej do szpitala, by odbyć wizytę na sali porodowej;
• omów z położną i lekarzem prowadzącym przewidywany planu porodu;
• jeśli masz poprzednie doświadczenie w rodzeniu, przeanalizuj wcześniejsze uczucia i przekonania z nim związane;
• naucz się technik relaksacyjnych, np. głębokiego oddychania, mindfulness, medytacji, relaksacji mięśni.

Pamiętaj, że zgodnie ze standardami opieki okołoporodowej rodząca ma prawo do łagodzenia bólu porodowego. Mogą to być metody niefarmakologiczne (np. aktywność fizyczna, aromaterapia) i farmakologiczne (np. znieczulenie wziewne lub zewnątrzoponowe)⁴.

Przeczytaj także: Sposoby na rozładowanie stresu w ciąży

Jak pozbyć się lęku przed porodem?

W przypadku rozpoznania tokofobii pomoc zwykle wymaga współpracy kilku specjalistów. Opiekę nad ciężarną może sprawować zespół składający się z psychiatry, psychologa, lekarza prowadzącego ciążę oraz położnej. Takie kompleksowe wsparcie pozwala lepiej zrozumieć źródło lęku i znaleźć sposoby na jego stopniowe ograniczenie¹.

W radzeniu sobie z silnym lękiem przed porodem może pomóc konsultacja  psychologiczna, psychoterapia ukierunkowana na pracę z lękiem i szczera rozmowa z lekarzem o swoich obawach. Jeśli objawy tokofobii są bardzo nasilone, zalecana jest konsultacja psychiatryczna¹.

Silny lęk przed porodem nie powinien być ignorowany ani traktowany jako coś, z czym trzeba sobie poradzić bez pomocy. Odpowiednie wsparcie może znacząco poprawić samopoczucie przyszłej mamy i ułatwić przygotowanie do porodu¹.

Lęk przed porodem – najczęściej zadawane pytania

Jak nazywa się paniczny strach przed porodem?

Paraliżujący, paniczny strach przed porodem to tokofobia. Jest to termin używany do określenia fobicznego lęku przed porodem.

Czy można panicznie bać się drugiego porodu?

Tak, specjaliści wyróżniają dwa główne rodzaje tokofobii. Tokofobia pierwotna pojawia się u kobiet, które nie mają doświadczeń porodowych i może występować już od wieku nastoletniego. Z kolei tokofobia wtórna rozwija się najczęściej po trudnych doświadczeniach związanych z wcześniejszą ciążą lub porodem, choć czasem może wystąpić również po porodzie przebiegającym bez powikłań¹.

Czy lęk przed porodem jest wskazaniem do cesarki?

Tak. Według rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników tokofobia, czyli paniczny lęk przed porodem jest jednym ze wskazań pozapołożniczych do cięcia cesarskiego³.