Kwas foliowy w ciąży jest jednym z ważniejszych składników wpływających na bezpieczeństwo oraz prawidłowy rozwój dziecka. Przyszłe mamy powinny go suplementować jeszcze na etapie planowania ciąży po to, aby przygotować jak najlepsze podłoże dla malucha4. O roli kwasu foliowego w prawidłowym przebiegu ciąży i rozwoju dziecka wiadomo już wiele.

Aktywna forma kwasu foliowego – czy ma znaczenie?

Kwas foliowy w ciąży jest jednym z ważniejszych składników wpływających na bezpieczeństwo oraz prawidłowy rozwój dziecka. Przyszłe mamy powinny go suplementować jeszcze na etapie planowania ciąży po to, aby przygotować jak najlepsze podłoże dla malucha. O roli kwasu foliowego w prawidłowym przebiegu ciąży i rozwoju dziecka wiadomo już wiele. Co jednak z różnymi formami kwasu foliowego? Czy postać kwasu foliowego ma znaczenie? Czym jest aktywny kwas foliowy? Odpowiadamy!

Kwas foliowy w ciąży – jakie ma znaczenie?

Kwas foliowy jest podstawowym składnikiem odżywczym, który powinny suplementować przyszłe mamy – zarówno w czasie ciąży, jak i na etapie jej planowania1. Należy do witamin z grupy B i naturalnie występuje w postaci tzw. folianów, do których zalicza się kilkanaście związków.

Kwas foliowy ma ogromne znaczenie dla  prawidłowego przebiegu ciąży i właściwego rozwoju dziecka. Uczestniczy w metylacji DNA i białek, procesie niezbędnym do prawidłowego rozwoju zarodka i płodu.

Uzupełniające spożycie kwasu foliowego zwiększa poziom folianów u matki, co istotnie zmniejsza ryzyko rozwoju wad cewy nerwowej u rozwijającego się płodu².

Aktywna forma kwasu foliowego – co to jest?

Kwas foliowy to rozpuszczalna w wodzie witamina B9, którą można znaleźć w suplementach diety i we wzbogaconej żywności³. Taka postać jest nieaktywna w organizmie człowieka, ale foliany dostarczane do organizmu ulegają licznym przemianom. Proces ten zaliczany jest do jednych z najistotniejszych szlaków metabolicznych, jakie zachodzą w komórce. Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie wielu układów i narządów, w tym szczególnie układu krwiotwórczego, sercowo-naczyniowego oraz nerwowego³.

W wyniku procesu przemian kwas foliowy dostarczany do organizmu staje się prekursorem aktywnej formy kwasu foliowego, czyli 5-metylotetrahydrofolianu (5-MTHF). Ta substancja powstaje przy udziale reduktazy metylenotetrahydrofolianowej (MTHFR)⁴. Jednak, żeby wszelkie przemiany zachodziły prawidłowo, trzeba zadbać m.in. o odpowiednią podaż folianów oraz innych składników odżywczych, takich jak witaminy z grupy B (B2, B6, B12) oraz cholina. Ich obecność jest niezbędna do rozpoczęcia wielu reakcji biochemicznych³.

Aktywny kwas foliowy – czym się różni od formy nieaktywnej?

Aktywna postać kwasu foliowego nie musi ulegać tak wieloetapowej przemianie w organizmie do formy aktywnej, jak nieaktywny kwas foliowy. O możliwości wykorzystania kwasu foliowego przez organizm decyduje gen MTHFR, którego mutacja występuje nawet u 50% populacji ¹. U osób tych skuteczność przekształcania kwasu foliowego do aktywnej postaci może zmniejszyć się nawet aż o 70%. Badania naukowe potwierdzają, że wiele osób nie w pełni metabolizuje kwas foliowy, co skutkuje zbyt niskim poziomem jego aktywnej postaci we krwi ².

Kwas foliowy w aktywnej postaci wchłania się bezpośrednio w nabłonku, co daje mu przewagę nad nieaktywną formą. Tempo jego metabolizowania jest szybsze co sprawia, że w krótszym czasie trafia do krwioobiegu ³. Wpływa na to również fakt, iż w podczas przyswajania i przetwarzania metafoliny pominięte zostają niektóre z dróg metabolicznych. Dzięki temu proces przyswajania substancji jest szybszy ³.

Aktywna postać kwasu foliowego – dlaczego warto po nią sięgnąć?

Do zalet stosowania aktywnej formy folianów 5-MTHF w okresie okołokoncepcyjnym oraz w ciąży z pewnością można zaliczyć³:

• wyższą biodostępność i aktywność fizjologiczną w porównaniu z kwasem foliowym;
• naturalną formę, która stanowi ponad 98% folianów w organizmie, występuje w osoczu i erytrocytach oraz w osoczu pępowinowym;
• zdolność do magazynowania i zatrzymywania folianów w krwinkach czerwonych;
• szybsze tempo wysycenia organizmu folianami i mniejsze ryzyko nagromadzenia niezmetabolizowanego kwasu foliowego;
• niewielkie prawdopodobieństwo maskowania niedoborów witaminy B12;
• brak górnych tolerowanych poziomów spożycia.

Ponadto suplementacja aktywną postacią kwasu foliowego jest wskazana kobietom, które są nosicielkami zmutowanych wariantów polimorfizmu MTHFR. Pominięcie wieloetapowego procesu przemian syntetycznego kwasu foliowego pozwala uniknąć m.in. tzw. pułapki folianowej. W tym stanie organizm pomimo wystarczającej ilość folianów nie może ich prawidłowo wykorzystać, bo ma niedobór witaminy B12³.

Kwas foliowy w postaci aktywnej – czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży?

Aktywna forma kwasu foliowego zapewnia odpowiednią ilość potrzebną w organizmie do prawidłowego funkcjonowania cyklu przemian folianów ⁴. Odpowiedzi płynące z badań wskazują jednogłośnie, że kwas foliowy w postaci aktywnej jest w pełni bezpieczny ³. Pomaga w utrzymaniu prawidłowej równowagi folianowej oraz szybciej i łatwiej się przyswaja, jednocześnie pozostając w pełni bezpiecznym dla ciężarnych.

Odpowiednia podaż kwasu foliowego powinna być dostarczana na ok. 3 miesiące przed planowaną ciążą. Dzięki temu dziecko od samego początku ma dobre warunki do właściwego wzrostu i rozwoju. Pamiętaj, że foliany biorą udział w procesie podziału komórek. Przyczyniają się do wzrostu tkanek matczynych w czasie ciąży oraz pomagają w prawidłowej produkcji krwi ², więc są niezbędne w okresie przedkoncepcyjnym oraz po poczęciu. A jeśli sięgasz po suplementację kwasem foliowym, wybieraj te preparaty, które zawierają naturalne formy 5-MTHF.

FAQ – aktywna postać kwasu foliowego

1. Jakich witamin potrzebują kobiety w ciąży?

Kobiety ciężarne oraz te planujące ciążę oraz karmiące piersią powinny przede wszystkim uwzględnić suplementację witaminy B9, czyli kwasu foliowego. Mogą to być zarówno preparaty zawierające w swoim składzie aktywny folian 5-MTHF, jak i syntetyczny kwas foliowy oraz suplementy łączone. Ponadto w przypadku niedostatecznej podaży wraz z dietą, warto uwzględnić przyjmowanie choliny, witaminy B6 i B12, które są niezbędne dla optymalnego funkcjonowania szlaku folianów w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i laktacji³.

2. Czy kobiety w ciąży mogą brać aktywny kwas foliowy?

Tak, jest to zalecana forma dla kobiet ciężarnych, ponieważ kwas foliowy w tej postaci nie podlega zaburzeniom w procesach przemian folianów oraz zmniejsza ryzyko wad cewy nerwowej płodu i innych. Dlatego na każdym z etapów ciąży, a zwłaszcza u kobiet znajdujących się w grupie podwyższonego ryzyka występowania wad płodu i powikłań ciąży, rekomenduje się łączenie suplementacji kwasu foliowego z jego aktywną formą w ilości do 800 μg /dobę. Przez pierwsze trzy miesiące po poczęciu rekomenduje się przyjmowanie 400-800 μg aktywnego folianu 5-MTHF na dobę³.

3. Ile kwasu foliowego przyjmować przed zajściem w ciążę?

Zgodnie z zaleceniami ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników istnieje potrzeba suplementacji diety kwasem foliowym w ilości 400 μg kwasu foliowego lub 400 μg kwasu foliowego + 400 μg 5-MTHF/dobę przez kobiety w okresie przedkoncepcyjnym przez co najmniej jeden miesiąc przed poczęciem^2,3.

4. Jaki suplement diety dla kobiet w ciąży zawiera aktywną formę kwasu foliowego?

W suplemencie diety Pueria znajdziesz kwas foliowy oraz jego aktywną formę: L-metylofolian wapnia, który może być od razu wykorzystany przez organizm. Jeśli dopiero planujesz zajść w ciążę lub jesteś w pierwszym jej trymestrze, sięgnij po preparat Pueria Uno⁵. Natomiast w okresie ciąży od 13. tygodnia do końca karmienia piersi możesz przyjmować suplement Pueria Duo⁶, z którym dostarczysz do organizmu składniki odżywcze na odpowiednim poziomie.

Źródła

1. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych. Wytyczne PTGiP 07/2020. https://www.ptgin.pl/rekomendacje-1.
2. Seremak-Mrozikiewicz A. i wsp. The frequency of 677C>T polymorphism of MTHFR gene in the Polish population. Archives of Perinatal Medicine 2013, 19, 12-18.
3. Seremak-Mrozkiewicz A. i in., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu, 2024: https://www.ptgin.pl/artykul/stanowisko-ekspertow-polskiego-towarzystwa-ginekologow-i-poloznikow-w-zakresie
4. Banyś K. i inni, Znaczenie kwasu foliowego dla zdrowia organizmu człowieka, Farmacja Polska, 2020.
5. Witryna internetowa: https://pueria.pl/uno/
6. Witryna internetowa: https://pueria.pl/duo/

---

[Aktualizacja artykułu: 12.01.2026]