DHA w ciąży – wpływ na rozwój mózgu i wzroku dziecka

Kwasy omega‑3, a w szczególności DHA, to jedne z najważniejszych składników w diecie przyszłej mamy, ponieważ organizm płodu nie potrafi samodzielnie wytwarzać tego kwasu w wystarczających ilościach. DHA wspiera rozwój układu nerwowego, funkcje poznawcze oraz wzrok dziecka. Dowiedz się, jakie wykazuje właściwości, kiedy wskazana jest suplementacja oraz jakie jest dobowe zapotrzebowanie na ten kwas u […]

Kwasy omega‑3, a w szczególności DHA, to jedne z najważniejszych składników w diecie przyszłej mamy, ponieważ organizm płodu nie potrafi samodzielnie wytwarzać tego kwasu w wystarczających ilościach. DHA wspiera rozwój układu nerwowego, funkcje poznawcze oraz wzrok dziecka. Dowiedz się, jakie wykazuje właściwości, kiedy wskazana jest suplementacja oraz jakie jest dobowe zapotrzebowanie na ten kwas u kobiet ciężarnych.

Czym są kwasy Omega-3?

Kwasy omega‑3 (kwas DHA i kwas EPA), to nienasycone kwasy tłuszczowe obecne głównie w tłustych rybach morskich. Są ważnym budulcem błon komórkowych, szczególnie w komórkach mózgu, siatkówce oka i mitochondriach. Regularne spożycie, również w formie suplementów, wspiera zdrowie serca, pomagając m.in. regulować poziom cholesterolu czy obniżać ciśnienie ¹.

Kwas DHA i jego właściwości

Kwas dokozaheksaenowy (DHA) jest kwasem omega-3, który występuje w największej ilości w mózgu i siatkówce.

Kręgowce, w tym człowiek, nie są w stanie syntetyzować DHA z powodu braku odpowiednich enzymów, a ze względu na niski stopień konwersji z jego prekursorów, kwas ten musi być dostarczany wraz z pożywieniem. Naturalnym źródłem DHA są tłuste ryby morskie, owoce morza i algi.

W mózgu DHA pełni funkcję strukturalną. Jest składnikiem błon komórek nerwowych, czyli „otoczek”, które chronią i stabilizują neurony. Szczególnie dużo DHA znajduje się w dwóch typach fosfolipidów, które tworzą te błony – fosfatydyloetanoloaminie (PE) i fosfatydyloserynie (PS). W siatkówce oka DHA występuje w dużych ilościach w dyskach zewnętrznych segmentów pręcików, które odpowiadają za odbiór światła i widzenie w ciemności. Ponadto DHA jest prekursorem specjalnych związków – dokozanoidów i elowanoidów – które wpływają ochronnie na komórki nerwowe, wspierając ich zdrowie i funkcjonowanie ².

Dlaczego warto suplementować kwas DHA w ciąży?

Suplementacja kwasem DHA jest zalecana kobietom przez cały czas trwania ciąży i laktacji w celu zapewnienia właściwego rozwoju dziecka. To szczególnie ważne w kontekście funkcjonowania układu nerwowego i narządu wzroku ^2.

Wpływ na rozwój mózgu

Dla prawidłowego rozwoju poznawczego i ostrości widzenia konieczne jest zapewnienie rozwijającemu się płodowi i noworodkowi wystarczającej ilości DHA. W okresie płodowym synteza DHA z prekursorów nie jest wystarczająca do zaspokojenia potrzeb intensywnie rozwijającego się układu nerwowego. Z tego powodu kwas ten jest dostarczany z organizmu matki przez łożysko. Największa część DHA jest akumulowana w organizmie płodu w ostatnich dziesięciu tygodniach ciąży ².

Wpływ DHA w ciąży na układ nerwowy i funkcje poznawcze

Zawartość DHA w mózgu wzrasta nadal w pierwszych latach życia po urodzeniu, w czasie których dochodzi do jego intensywnego rozwoju. Badania wykazały, że zbyt mała ilość DHA w diecie w okresie prenatalnym i we wczesnym etapie postnatalnym może skutkować u dorosłego potomstwa zachowaniami takimi jak obniżona motywacja i osłabieniem procesów poznawczych ².

Związek między suplementacją DHA w okresie ciąży a rozwojem narządu wzroku

DHA przyczynia się do prawidłowego rozwoju wzroku dziecka, przede wszystkim poprzez wpływ na fotoreceptory siatkówki, czyli komórki odpowiedzialne za odbiór światła. Dzięki niemu błony fotoreceptorów są bardziej elastyczne i sprawnie przekazują sygnały świetlne w procesie fototransdukcji – przekształcania światła na impulsy nerwowe. Niski poziom DHA w diecie matki może zaburzać ten proces, wpływając w konsekwencji na ostrość widzenia i funkcjonowanie wzroku u dziecka.

Wchłanianie i transport DHA do mózgu

Proces wchłaniania DHA rozpoczyna się w jelicie cienkim, w którym triacyloglicerole (lipidy) są rozkładane, uwalniając m.in. wolne kwasy tłuszczowe i monoacyloglicerole. Te substancje, w tym DHA, tworzą małe struktury zwane micelami, które umożliwiają im przejście przez ścianę jelita do krwiobiegu, prawdopodobnie przy udziale transporterów białkowych.

Prawdziwe wyzwanie pojawia się jednak, gdy kwas musi dotrzeć do mózgu, chronionego barierą krew-mózg. Choć niewielka ilość DHA może przenikać przez tę barierę na zasadzie dyfuzji, ważnym mechanizmem jest wykorzystanie innej formy kwasu – lizofosfatydylocholiny (LPC-DHA) obecnej w osoczu. To właśnie ten związek jest aktywnie transportowany do mózgu przez specjalistyczny system, który zapewnia efektywne zaopatrzenie komórek nerwowych w ten niezbędny kwas omega-3 ².

Ile zaleca się przyjmować DHA dla kobiet w ciąży?

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP) rekomenduje, aby wszystkie kobiety w ciąży przyjmowały co najmniej 200 mg DHA dziennie.

U kobiet spożywających niewielkie ilości ryb w diecie w okresie przedkoncepcyjnym i w ciąży zaleca się rozważenie wyższych porcji, a w grupie ciężarnych obciążonych ryzykiem porodu przedwczesnego zalecane jest stosowanie DHA w ilości do 1000 mg dziennie. Suplementacja DHA zwykle jest bezpieczna nawet w większych porcjach – 2100 mg na dobę i nie powoduje niekorzystnych skutków ani dla matki, ani dla płodu ³.

Jakie są wskazania do suplementacji DHA?

Naturalnym źródłem kwasów DHA są ryby, algi i owoce morza, jednak ze względu na możliwość zanieczyszczeń środowiskowych, takich jak rtęć czy dioksyny, suplementacja może stanowić bezpieczną alternatywę, zwłaszcza dla kobiet o ograniczonym spożyciu ryb³.

Zanim zdecydujesz się na wybór konkretnego preparatu, warto porozmawiać z lekarzem. Ginekolog pomoże Ci dostosować odpowiednią porcję tego składnika.

Najczęściej zadawane pytania

1. Dlaczego ważna jest suplementacja w ciąży kwasami DHA?

Kwasy DHA są niezbędne do prawidłowego rozwoju mózgu i wzroku dziecka. W organizmie płodu synteza DHA z prekursorów nie jest wystarczająca, dlatego ten składnik musi być dostarczany przez matkę. Największa akumulacja DHA u dziecka następuje w trzecim trymestrze ciąży, a jego ilość w mózgu nadal rośnie w pierwszych latach życia ¹.

2. Czy każda kobieta w ciąży powinna suplementować DHA?

Tak, Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP) zaleca przyjmowanie co najmniej 200 mg DHA dziennie wszystkim kobietom ciężarnym. Przyszłe matki, które jedzą niewiele ryb lub są w grupie podwyższonego ryzyka porodu przedwczesnego, mogą potrzebować wyższych ilości – nawet do 1000 mg dziennie ³.

3. Kiedy warto rozpocząć suplementację kwasem DHA?

Najkorzystniejsze jest dostarczanie DHA już w okresie predkoncepcyjnym oraz przez cały okres trwania ciąży i karmienia piersią, aby zapewnić odpowiednie zasoby dla rozwoju dziecka. Wczesne i systematyczne uzupełnianie DHA pozwala na wysycenie i utrzymanie stabilnego poziomu tego składnika w organizmie matki ³.

Źródła

1.  Kwasy tłuszczowe omega-3, Medycyna Praktyczna – baza leków: https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=2449 (dostęp: 21.11.2025)
2. Stepanow, K. P., & Liput, M. (2018). Rola kwasu dokozaheksaenowego (DHA) w prawidłowych rozwoju i funkcjonowaniu mózgu oraz siatkówki., Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ, Nauki Ścisłe, Numer 17 (2/2018), s. 7-43
3. Zimmer M, Sieroszewski P, Oszukowski P, Huras H, Fuchs T, Pawłosek A.: Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych. Gin. Perinat. Prakt. 2020; 5(4): 170-181.