Cholina – co to jest i dlaczego jest ważna w ciąży?

Ostatnio coraz częściej mówi się o istotnej roli choliny w procesie prawidłowego rozwoju dziecka. Znaczne ilości choliny są dostarczane do płodu poprzez łożysko, a po porodzie wraz z mlekiem matki. Z uwagi na to istnieje potrzeba włączania do diety kobiety ciężarnej większej ilości choliny. Dowiedz się, czym jest cholina i jak wpływa na rozwój płodu.

Ostatnio coraz częściej mówi się o istotnej roli choliny. Znaczne jej ilości są dostarczane w czasie ciąży do płodu poprzez łożysko, a po porodzie wraz z mlekiem matki. Z uwagi na to istnieje potrzeba włączania do diety większej ilości tego składnika. Dowiedz się, czym jest cholina i jak wpływa na rozwój płodu.

Czym jest cholina?

Cholina przez niektórych ekspertów nazywana jest witaminą B4. Według wielu opinii cholina nie jest ani witaminą, ani składnikiem mineralnym, ponieważ w sporych ilościach występuje w organizmie i może być też syntetyzowana z seryny przy udziale kwasu foliowego, witaminy B12 oraz metioniny. Może być wytwarzana przez organizm (jest produkowana w wątrobie) lub dostarczana z pożywieniem, lub z suplementami¹.

W organizmie człowieka znajduje się głównie w błonach komórkowych. To z niej powstaje ważny neuroprzekaźnik – acetylocholina¹. Utrzymanie odpowiedniego poziomu choliny jest ważne dla optymalnego funkcjonowania wielu procesów zachodzących w ustroju, ale szczególne znaczenie ma dla kobiet w ciąży.

Jaka jest rola choliny w ciąży?

Cholina jest substratem w wielu ważnych procesach w ludzkim organizmie, ponieważ m.in.²

• przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu tłuszczów;
• pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby;
• uczestniczy w utrzymaniu prawidłowego metabolizmu homocysteiny, co jest szczególnie ważne w okresie ciąży².

W czasie rozwoju płodu cholina jest substratem do syntezy fosfolipidów cholinowych, które są niezbędne do prawidłowej biogenezy błon, podziału komórek, mielinizacji włókien nerwowych, transportu lipidów oraz wzrostu tkanek. Ponadto bezpośrednio uczestniczy w procesie rozwoju mózgu płodu i tworzeniu połączeń nerwowych. Odpowiednie spożycie choliny przez matkę w czasie ciąży wiąże się z pozytywnym wpływem na rozwój poznawczy, behawioralny i pamięć u potomstwa. Ma ona modulujący wpływ na aktywność osi podwzgórze-przysadka-nadnercze u rozwijającego się płodu³.

Dodatkowo cholina chroni przed stłuszczeniem wątroby u kobiet w ciąży. Jest też istotna w zapobieganiu wadom cewy nerwowej (cholina uzupełnia działanie kwasu foliowego)³.

Jakie jest zapotrzebowanie na cholinę w ciąży?

Według Instytutu Żywienia i Żywności oraz Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności w okresie ciąży i laktacji wzrasta zapotrzebowanie na cholinę. U ciężarnych wynosi 450 mg na dobę (EFSA: 480 mg/d) i 550 mg na dobę u kobiet karmiących (EFSA: 550 mg/d)¹. Stężenie choliny w osoczu kobiety w ciąży jest dużo większe niż u kobiet nie ciężarnych, w tkankach płodu jest 14-krotnie większe w porównaniu do krwi matki⁴.

U kobiet karmiących, ilość spożycia choliny przekłada się na jej stężenie w mleku, a następnie wpływa na stężenie we krwi niemowląt. Noworodki rodzą się ze stężeniem choliny we krwi około trzykrotnie wyższym niż stężenie we krwi matki, co wskazuje na wysokie zapotrzebowanie na cholinę na tym etapie życia⁴.

W badaniu przeprowadzonym z udziałem polskich kobiet ciężarnych wykazano, że średnie spożycie choliny w tej populacji wynosi zaledwie 365 mg choliny na dobę⁵. Dlatego, jeśli dzienne spożycie z produktów spożywczych nie zapewnia wystarczającej porcji tego składnika, ważne jest jej rozszerzenie o odpowiedni suplement diety³.

Przy wyborze choliny do suplementacji należy zwrócić szczególną uwagę na jakość produktu oraz zalecaną ilość. 

Co zawiera najwięcej choliny?

Źródłem choliny dla płodu jest fosfatydylocholina produkowana w wątrobie kobiety ciężarnej, a także dieta matki⁶. Co warto jeść w trakcie ciąży, aby dostarczyć organizmowi odpowiednią ilość choliny? Znacznie większe ilości tego składnika występują w produktach pochodzenia zwierzęcego niż roślinnego. Za najbogatsze źródła choliny uważa się jajka, mleko i wątrobę. Znajduje się ona również w wieprzowinie, wołowinie i drobiu, a także w rybach oraz w orzechach⁶. Cholinę zawierają także pokarmy roślinne, takie jak warzywa kapustne, kiełki pszenicy i niektóre fasole³.

Optymalna podaż choliny wraz z pożywieniem przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu tłuszczów, pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby, jak również bierze udział w utrzymaniu prawidłowego metabolizmu homocysteiny. Warto podkreślić, że zapotrzebowanie na cholinę w ciąży jest wysokie, a rekomendowana ilość przekracza zalecenia dla kobiet nieciężarnych. To samo dotyczy okresu karmienia piersią³.

Najczęściej zadawane pytania

1. Ile choliny przyjmować w ciąży, a ile po porodzie?

Zalecane dzienne spożycie choliny w czasie ciąży wynosi 450 mg, a podczas karmienia piersią 550 mg w ciągu doby. Taka ilość wspomaga prawidłowy rozwój ciąży, mózgu i układu nerwowego dziecka.

2. Czy cholina jest bezpieczna w czasie ciąży?

Tak, cholina w diecie jest bezpieczna dla kobiet w ciąży i karmiących piersią, jeśli jest spożywana w zalecanych ilościach.

3. Jakie są najlepsze produkty bogate w cholinę dla kobiet w ciąży?

Produkty spożywcze najbogatsze w cholinę to jaja (zwłaszcza żółtko), mięso (kurczak, wołowina), ryby (łosoś), mleko i przetwory mleczne, fasola oraz niektóre warzywa, takie jak brokuły i kalafior.

4. Czy muszę przyjmować cholinę w trakcie ciąży, nawet jeśli zdrowo się odżywiam?

Nie. Jeśli Twoja dieta jest zbilansowana i regularnie spożywasz jaja, mięso, ryby i warzywa bogate w składniki odżywcze, w tym w cholinę. Jednak badania pokazują, że większość kobiet w ciąży nie dostarcza do organizmu zalecanej porcji wyłącznie poprzez dietę, co sprawia, że konieczne jest jej rozszerzenie o ​​suplementację.

5. Czy cholina może zastąpić kwas foliowy?

Nie, nie można go zastąpić. Kwas foliowy ma udowodnioną rolę w zapobieganiu wadom cewy nerwowej, a cholina uzupełnia to działanie i ma dodatkowe korzyści dla mózgu i rozwoju poznawczego dziecka. Poza tym cykl przemian folianów jest uzależniony od prawidłowej diety i od podaży w niej takich składników jak np. cholina. Oba są ważne w czasie ciąży, jak i w okresie przedkoncepcyjnym oraz podczas laktacji³.

Źródła

1. Jarosz M. i in., Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. Copyright by Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, 2020.

2. Rozporządzenie Komisji (UE) NR 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci.

3. Seremak-Mrozkiewicz A. i in., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu, 2024: https://www.ptgin.pl/artykul/stanowisko-ekspertow-polskiego-towarzystwa-ginekologow-i-poloznikow-w-zakresie.

4. Zeisel SH. Nutrition in pregnancy: the argument for including a source of choline, 22 April 2013 Volume 2013:5 Pages 193-199.

5. Chmurzyńska A, Seremak-Mrozikiewicz A., Malinowska AM i in., PEMT rs12325817 and PCYT1 A rs7639752 polymorphisms are associated with betaine but not choline concentrations in pregnant women. Nutr Res. 2018 ;56:61-70.

6. Drews, Aktywne wspomaganie szlaku folianów – Epigenetyczne wpływy choliny i witaminy B12 na rozwój ciąży, Ginekol Pol. 2015.

---

[Aktualizacja artykułu: 12.01.2026]