--- title: "Produkty bogate w jod – dlaczego są ważne w ciąży i okresie karmienia" canonical: "https://pueria.pl/artykuly/produkty-bogate-w-jod-dlaczego-sa-wazne-w-ciazy-i-okresie-karmienia" type: "singular" modified: "2026-08-25T13:31:59+00:00" published: "2026-06-01T17:39:50+00:00" image: "/wp-content/uploads/2026/06/Produkty-bogate-w-jod-–-dlaczego-sa-wazne-w-ciazy-i-okresie-karmienia-768x430.jpeg" words: 897 --- # Produkty bogate w jod – dlaczego są ważne w ciąży i okresie karmienia Właściwości i rola jodu w organizmie Jod to pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, którego główną rolą jest udział w produkcji hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) oraz trijodotyroniny (T3). Hormony te regulują szereg procesów fizjologicznych, w tym rozwój i funkcjonowanie mózgu, układu nerwowego, przysadki mózgowej, mięśni, serca i nerek. Wpływają również na 1: Jod pośrednio […] ## **Właściwości i rola jodu w organizmie** Jod to pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, którego główną rolą jest udział w produkcji hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) oraz trijodotyroniny (T3). Hormony te regulują szereg procesów fizjologicznych, w tym rozwój i funkcjonowanie mózgu, układu nerwowego, przysadki mózgowej, mięśni, serca i nerek. Wpływają również na 1: - syntezę białek i enzymów, - wzrost i dojrzewanie komórek, - przemiany węglowodanowe i mineralne, - lipolizę oraz metabolizm kwasów nukleinowych i witamin. Jod pośrednio uczestniczy w oddychaniu komórkowym, wytwarzaniu energii i utrzymaniu prawidłowej temperatury ciała 1. Czytaj również „[Co jeść w ciąży? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej?](https://pueria.pl/artykuly/co-jesc-w-ciazy)„ ## **Znaczenie jodu dla zdrowia kobiet w ciąży i karmiących piersią** Dla kobiet w ciąży i karmiących piersią jod jest niezbędny zarówno do prawidłowego funkcjonowania tarczycy, jak i rozwoju płodu. Zbyt mała ilość tego pierwiastka może prowadzić do niedoczynności tarczycy u matki i płodu, zaburzeń rozwoju układu nerwowego, upośledzenia umysłowego, niedosłuchu, a także zwiększać ryzyko poronień i porodów przedwczesnych 3. ## **Wchłanianie jodu** Największa zawartość jodu (70-80%) znajduje się w tarczycy, gdzie symporter sodowo-jodowy (białko NIS) pozwala na jego wysoką koncentrację. Obecny jest też w sutkach (szczególnie w ciąży i laktacji), żołądku, śliniankach, a w mniejszym stopniu w pęcherzu moczowym, drogach żółciowych, nerkach i oskrzelach. W tarczycy jod trafia do pęcherzyków, gdzie – dzięki białkom – ulega organifikacji i uczestniczy w syntezie hormonów T3 i T4, magazynowanych w tyreoglobulinie i stopniowo uwalnianych do krwi 2. Sprawdź także: [Jak zwiększyć przyswajanie żelaza w organizmie z diety? Praktyczne wskazówki dla ciężarnych](https://pueria.pl/artykuly/jak-zwiekszyc-przyswajanie-zelaza-w-organizmie-z-diety-praktyczne-wskazowki-dla-ciezarnych/) ## **Jakie jest zapotrzebowanie na jod?** Zapotrzebowanie na jod w organizmie człowieka jest procesem dynamicznym, ściśle powiązanym z utrzymaniem homeostazy oraz specyficznymi stanami fizjologicznymi. Standardowe zapotrzebowanie dla osoby dorosłej wynosi ok. 95 µg na dobę. Określa się je m.in. na podstawie stężenia jodu w moczu – przyjmuje się bowiem, że około 92% tego pierwiastka dostarczonego z dietą jest wydalane wraz z moczem 1,3. ### **Dzienne zapotrzebowanie na jod u kobiet w ciąży i w okresie karmienia** W czasie ciąży zapotrzebowanie na jod rośnie o około 50% ze względu na jego większe wydalanie z moczem, zwiększoną aktywność dejodynazy oraz potrzeby rozwijającego się dziecka. Zaleca się więc suplementację u wszystkich zdrowych ciężarnych w ilości 150-200 µg/dobę, natomiast u kobiet z chorobami tarczycy suplementacja powinna być prowadzona pod kontrolą lekarza. W okresie karmienia piersią zapotrzebowanie na jod pozostaje zwiększone, gdyż pierwiastek ten jest transportowany do mleka 1,4. ## **Jod w diecie i naturalne źródła jodu** Naturalne źródła jodu są ściśle związane z jego obecnością w środowisku i obiegiem w przyrodzie. Jod występuje w powietrzu, wodzie, glebie oraz organizmach żywych. Jego pierwotnym źródłem są skały bogate w jod, takie jak łupki bitumiczne, które podczas wietrzenia uwalniają go do mórz i oceanów. Woda morska, a także produkty pochodzenia morskiego (glony, ryby i skorupiaki) stanowią więc największy naturalny magazyn jodu na Ziemi. Stężenie jodu w wodzie morskiej wynosi około 50 µg/l, czyli jest dziesięciokrotnie wyższe niż w wodzie słodkiej. W powietrzu jod występuje w formie wolnych rodników i jego stężenie jest największe w pobliżu oceanów, malejąc w miarę oddalania się od wybrzeży. Pierwiastek ten, obecny w opadach atmosferycznych i śniegu, wzbogaca powierzchniowe warstwy gleby, skąd może być pobierany przez rośliny. Rośliny lądowe zawierają średnio około 1 mg jodu na kilogram suchej masy, przy czym zawartość ta zależy od gatunku, zawartości selenu w glebie oraz stosowania nawozów azotowych 5. Przeczytaj również: [Źródła wapnia w diecie przyszłej mamy – produkty, które warto włączyć](https://pueria.pl/artykuly/zrodla-wapnia-w-diecie-przyszlej-mamy-produkty-ktore-warto-wlaczyc/) ## **Produkty bogate w jod** Głównym źródłem jodu w diecie są przede wszystkim produkty spożywcze pochodzenia morskiego, czyli ryby i owoce morza. najwięcej jodu zawierają świeży dorsz (około 110 µg/100 g) oraz mintaj (103 µg/100 g). W mniejszych ilościach (około 25-40 µg/100 g) ten pierwiastek jest obecny również w makreli wędzonej, sardynkach w pomidorach czy tuńczyku w oleju. Dobre źródła jodu w diecie to także produkty pochodzące od zwierząt karmionych odpowiednią paszą. Bogate w ten pierwiastek są przede wszystkim jaja, mleko i jego przetwory, a także sery, np. ser edamski tłusty (30 µg/100 g) czy ser brie pełnotłusty (11,2 µg/100 g). W niektórych krajach stosuje się pasze wzbogacane w jod, by zwiększyć ilość pierwiastka w mleku, jajach i mięsie. Zdecydowanie mniejsze ilości jodu znajdują się w produktach roślinnych, takich jak warzywa i owoce. Natomiast skoncentrowanym źródłem tego pierwiastka jest sól kuchenna, która stanowi ważne wsparcie w uzupełnianiu dziennego zapotrzebowania na jod, zwłaszcza w regionach ubogich w ten pierwiastek w glebie i wodzie 3. Czytaj również „[Czy na pewno dostarczasz swojemu dziecku wszystkie niezbędne składniki z dietą?](https://pueria.pl/artykuly/czy-na-pewno-dostarczasz-swojemu-dziecku-wszystkie-niezbedne-skladniki-z-dieta/)„ ******Czy suplementacja jodu w ciąży jest niezbędna?****** Suplementacja jodu w ciąży jest w wielu przypadkach wskazana, a w niektórych nawet niezbędna, przede wszystkim ze względu na zwiększone zapotrzebowanie organizmu ciężarnej. Pomimo wprowadzenia programów jodowania soli w Europie (w tym w Polsce), często wciąż nie jest to wystarczające, by zaspokoić zapotrzebowanie na jod, w efekcie czego co najmniej połowa ciężarnych może mieć niedostateczne stężenie tego pierwiastka. Zaleca się więc suplementację u wszystkich ciężarnych bez chorób tarczycy w ilości 150-200 µg/dobę. ****Czy w ciąży można zmierzyć poziom jodu w organizmie?**** Tak, w ciąży można ocenić poziom jodu w organizmie, choć nie jest to badanie rutynowe i jego wykonywanie bywa utrudnione. Najczęściej stosuje się kilka metod pośrednich i bezpośrednich, np. badanie stężenia jodu w moczu, badania hormonalne tarczycy (oznaczenie TSH, fT3, fT4), stężenie tyreoglobuliny (Tg, (jako wskaźnik pośredni niedoboru jodu), przeciwciała przeciwtarczycowe czy nerkowy klirens jodu. W związku z tym, zamiast indywidualnych pomiarów, u każdej ciężarnej zaleca przyjmowanie suplementów z jodem, które uwzględniają średnie zapotrzebowanie na danym obszarze geograficznym. ## Taxonomies ## Category [Jesteś w ciąży](https://pueria.pl/artykuly/kategoria/jestes-w-ciazy) [Karmienie piersią](https://pueria.pl/artykuly/kategoria/karmienie-piersia) ## Additional content ## Article lead Jod jest niezbędny m.in. dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy. Zapotrzebowanie na ten pierwiastek u kobiet w ciąży i karmiących piersią znacznie wzrasta. Poznaj jego znaczenie oraz sprawdź, czy spożycie jodu z dietą pozwala zwiększyć poziom jodu w organizmie i pokryć dzienne normy. ## Przypisy ### Footnotes sectiontitle Jarosz, Mirosław, et al. Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. Vol. 83, Warszawa, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Państwowy Zakład Higieny, 2020, https://www.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2020/12/Normy_zywienia_2020web-1.pdf s. 293-295 ### Footnotes points ##### Footnotes point Gołkowski, F. (2010). Jod–pierwiastek istotny w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu. Interdyscyplinarne aspekty nauk o zdrowiu, 81. ##### Footnotes point Przygoda B. (2025). Jod - jego rola, źródła pokarmowe, nadmiar i niedobór, Medycyna Praktyczna, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/74618,jod-jego-rola-zrodla-pokarmowe-nadmiar-i-niedobor [Dostęp online: 23.02.2026] ##### Footnotes point Zimmer, M., Sieroszewski, P., Oszukowski, P., Huras, H., Fuchs, T., & Pawłosek, A. (2020). Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna, 5(4), 170-181. ##### Footnotes point Kurosad, A., Nicpoń, J., Kubiak, K., Jankowski, M., & Kungl, K. (2005). Występowanie, obieg i obszary niedoboru jodu oraz główne jego źródła w żywieniu człowieka i zwierząt. Adv. Clin. Exp. Med, 14(5), 1019-1025. ##### Footnotes point Buziak-Bereza, M., Gołkowski, F., & Szybiński, Z. (2005). Badania nad niedoborem jodu wśród dorosłych mieszkańców Krakowa, Katedra i Klinika Endokrynologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego