--- title: "Kwas foliowy w ciąży – dlaczego jest tak ważny?" canonical: "https://pueria.pl/artykuly/kwas-foliowy-w-ciazy-dlaczego-jest-tak-wazny" type: "singular" modified: "2026-08-24T09:49:32+00:00" published: "2022-06-10T08:39:29+00:00" words: 1249 --- # Kwas foliowy w ciąży – dlaczego jest tak ważny? Właściwa podaż folianów wraz z dietą w okresie przed ciążą, podczas ciąży i w czasie karmienia piersią przyczynia się do prawidłowych podziałów komórkowych i prawidłowej produkcji krwi. O ile większość kobiet wie, że powinno się suplementować kwas foliowy w ciąży, o tyle tego, że należy go przyjmować przed ciążą, już nie każda jest świadoma. Eksperci ginekologii i położnictwa zalecają jego suplementację nawet 3 miesiące przed zajściem w ciążę. Dowiedz się, dlaczego kwas foliowy jest tak ważny dla dziecka i w jakiej ilości powinno się go suplementować. **Właściwa podaż folianów wraz z dietą w okresie przed ciążą, podczas ciąży i w czasie karmienia piersią przyczynia się do prawidłowych podziałów komórkowych i prawidłowej produkcji krwi. O ile większość kobiet wie, że powinno się suplementować kwas foliowy w ciąży, o tyle tego, że należy go przyjmować przed ciążą, już nie każda jest świadoma. Eksperci ginekologii i położnictwa zalecają jego suplementację nawet 3 miesiące przed zajściem w ciążę. Dowiedz się, dlaczego kwas foliowy jest tak ważny dla dziecka i w jakiej ilości powinno się go suplementować.** ## Czym jest kwas foliowy? Naturalnie kwas foliowy (FA), rozpuszczalna w wodzie witamina B9, występuje w postaci folianów, które są jego pochodnymi1. Można je znaleźć w produktach żywnościowych zarówno pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego. Zdecydowanie więcej jest ich jednak w roślinach. W produktach pochodzenia zwierzęcego kwas foliowy występuje jedynie w niewielkich ilościach1. Foliany pod wpływem działania wysokiej temperatury, niskiego pH i światła bardzo szybko ulegają rozkładowi. Formą biologicznie aktywną kwasu foliowego jest TH4-folian, a szczególnie ważna jest jego forma zmetylowana tj. 5-metylotetrahydrofolian (5-MTHF)2, która powstaje przy udziale reduktazy metylenotetrahydrofolianowej (MTHFR)3. ### Rola kwasu foliowego Wpływ kwasu foliowego na organizm człowieka dotyczy takich zadań, jak4: - wspomaganie prawidłowej syntezy aminokwasów; - uczestniczenie w produkcji krwi; - wspieranie organizmu w utrzymaniu prawidłowego metabolizmu homocysteiny; - pomaganie w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych; - przyczynianie się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia; - wspieranie prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego; - branie udziału w procesie podziału komórek; - przyczynianie się do wzrostu tkanek matczynych w czasie ciąży. ## Jakie ma znaczenie kwas foliowy przed ciążą i u kobiet w ciąży? Foliany są jednym z najistotniejszych elementów dla szybko dzielących się komórek organizmu. To od nich oraz od obecności [choliny](https://pueria.pl/artykuly/cholina-co-to-jest-i-dlaczego-jest-wazna-w-ciazy) i [witamin z grupy B](https://pueria.pl/artykuly/rola-witaminy-b6-w-ciazy-poznaj-jej-znaczenie-dla-organizmu-kobiety-w-ciazy-i-dziecka) (B2, B6, B12) w organizmie zależy powodzenie zachodzących w nich przemian3. Składniki te odgrywają szczególną rolę w przebiegu metylacji we wczesnym okresie ciąży, zaraz po zagnieżdżeniu zarodka w macicy. Jeżeli w organizmie kobiety ciężarnej będzie ich za mało, może dojść do zburzeń w procesie programowania płodowego3. Obecność folianów wpływa na prawidłowy rozwój płodu, na funkcjonowanie wielu układów i narządów, w tym szczególnie układu nerwowego, krwiotwórczego oraz sercowo-naczyniowego. Pojawienie się jakichkolwiek zaburzeń w ich metabolizmie może zwiększyć ryzyko wystąpienia wad cewy nerwowej (m.in. rozszczep kręgosłupa, przepuklina mózgowo-rdzeniowa, bezmózgowie). Niski poziom folianów u matki jest też czynnikiem ryzyka rozwoju zespołu Downa lub rozszczepu wargi i podniebienia u dziecka3. Po co jeszcze brać kwas foliowy w ciąży? Foliany pomagają w prawidłowej syntezie aminokwasów oraz metabolizmie homocysteiny. Zaburzenia ich przemian mogą prowadzić u przyszłej matki do hiperhomocysteinemii, która zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań w ciąży m.in. skorelowanej z małą masą urodzeniową dziecka3. Przeczytaj także: [Witaminy i minerały w ciąży – które są szczególnie ważne dla zdrowia matki i dziecka?](https://pueria.pl/artykuly/witaminy-w-ciazy-jakie-sa-kluczowe-dla-zdrowia-matki-i-dziecka-pueria/) ## Jakie są źródła folianów w diecie? [Aktywną formą kwasu foliowego](https://pueria.pl/artykuly/kwasu-foliowego-czy-ma-znaczenie/) jest L-metylofolian wapnia. Charakteryzuje się tym, że jest wchłaniana i utylizowana z pominięciem niektórych przemian biochemicznych. Jest to forma gotowa do wykorzystania przez ludzki organizm. Foliany pochodzące z żywności i syntetyczny kwas foliowy, muszą zostać przekształcone w L-metylofolian wapnia, by mogły zostać wykorzystane przez organizm2. Głównym źródłem kwasu foliowego i jego pochodnych dla człowieka jest pokarm. Niewielkie jego ilości syntetyzowane są mikroflorze jelitowej1. Występuje on w surowych zielonych warzywach, takich jak brukselka, szpinak, szparagi, sałata, brokuły, kapusta włoska5. Bogate w foliany są także owoce cytrusowe, pomidory, buraki, orzechy1, pełne ziarna zbóż oraz rośliny strączkowe (groch, fasola)5. Cennym źródłem jest wątroba, a także drożdże, jaja i sery1. ## Kiedy kobieta powinna zacząć przyjmować kwas foliowy? . Niestety przyswajalność (tzw. biodostępność) folianów obecnych w pokarmach roślinnych i zwierzęcych jest prawie o połowę mniejsza niż syntetycznego kwasu foliowego. W związku z tym nawet optymalna, średnio zbilansowana dieta nie gwarantuje wystarczającego pokrycia dziennego zapotrzebowania na kwas foliowy, zwłaszcza u kobiet w ciąży5. Uzupełniające spożycie tej witaminy w formie suplementów diety zwiększa poziom folianów u matki2. Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników optymalny poziom kwasu foliowego w surowicy powinien zostać osiągnięty jeszcze przed poczęciem3. Możliwość powstania wady cewy nerwowej występuje w pierwszych 4 tygodniach po zapłodnieniu (6 tygodni od daty ostatniej miesiączki)5. Dlatego suplementacja kwasu foliowego i jego aktywnej formy 5-MTHF w okresie przedkoncepcyjnym uznawana jest za najbardziej skuteczny sposób na osiągnięcie właściwego poziomu folianów w krótkim czasie (przez okres 4–12 tygodni przed poczęciem w zależności od porcji)3. ## Jak wygląda suplementacja kwasu foliowego w ciąży i przed poczęciem? Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP) obejmują przyjmowanie odpowiednich ilości folianów w suplementacji nie tylko w okresie przedkoncepcyjnym, ale też podczas ciąży i karmienia piersią3. - U wszystkich kobiet w wieku rozrodczym w grupie niskiego ryzyka rekomenduje się stosowanie kwasu foliowego w ilości 400 μg lub 400 μg kwasu foliowego + 400 μg 5-MTHF/dobę w postaci suplementów, jako uzupełnienie naturalnej, bogatej w foliany diety3. - W I trymestrze (do 12 tygodnia ciąży) stosowanie kwasu foliowego w ilości 400-800 μg aktywnego folianu 5-MTHF na dobę lub w porcjach łączonych (FA plus aktywny folian)3. - Po 12. tygodniu i w okresie karmienia w populacji kobiet bez dodatkowych czynników ryzyka, stosowanie 600-800 μg aktywnego folianu 5-MTHF na dobę lub w porcjach łączonych (FA plus aktywny folian)3. Przyjmowanie 400 μg FA + 400 μg 5-MTHF/dobę w okresie przedkoncepcyjnym, a następnie od I trymestru do końca ciąży i w okresie laktacji porcję 800 μg 5-MTHF na dobę lub w porcjach łączonych (FA plus aktywny folian) zaleca się kobietom3 : - z dodatnim wywiadem w kierunku wad płodu w poprzedniej ciąży; - występowaniem wad cewy nerwowej w najbliższej rodzinie; - chorującym na cukrzycę typu I lub II przed ciążą; - stosującym w okresie ciąży lub przed ciążą leki przeciwpadaczkowe, metotreksat, cholestyraminę, metforminę, sulfadiazynę; - sięgającym po używki; - z niewydolnością nerek lub wątroby; - otyłych, z BMI>30; - po operacjach bariatrycznych; - z chorobami przewodu pokarmowego skutkującymi zaburzeniami wchłaniania (np. choroba Leśniowskiego–Crohna, celiakia). Występowanie wad cewy nerwowej u matki, ojca lub ich potomstwa jest wskazaniem do spożywania kwasu foliowego 5 mg na dobę przed zapłodnieniem, a po poczęciu 800 μg 5-MTHF na dobę lub w dawkach łączonych (FA plus aktywny folian) przez całą ciążę i w trakcie laktacji3. W razie jakichkolwiek wątpliwości związanych z suplementacją kwasu foliowego należy skonsultować się ze swoim lekarzem. Specjalista odpowie na wszystkie nurtujące pytania na ten temat. ## FAQ – najczęstsze pytania o kwas foliowy w ciąży ### 1. Jaki cel ma suplementacja kwasu foliowego przez kobiety? Aktualne trendy dotyczące suplementacji folianów podkreślają ich znaczenie w trzech ważnych okresach życiowych kobiety3: - w okresie przedkoncepcyjnym dla wysycenia organizmu kobiet planujących ciążę w celu obniżenia ryzyka wad cewy nerwowej płodu oraz innych wad wrodzonych; - w czasie ciąży w celu wsparcia prawidłowych procesów podziałów komórkowych, metylacji, oraz obniżania homocysteiny u matki i płodu; - podczas okresu karmienia piersią dla utrzymania prawidłowej metylacji oraz obniżenia poziomu homocysteiny u matki. ### 2. Ile kwasu foliowego brać przed poczęciem dziecka? U kobiet w wieku rozrodczym korzystny efekt występuje w przypadku codziennego uzupełniającego spożycia porcji wynoszącej 400 μg kwasu foliowego przez co najmniej jeden miesiąc przed poczęciem i maksymalnie trzy miesiące po poczęciu, aż do zakończenia procesu organogenezy. Istnieje wiele czynników ryzyka rozwoju wad cewy nerwowej i zmiana jednego z nich może wywierać korzystny wpływ lub nie2. ### 3. Czy stosowanie kwasu foliowego w ciąży jest bezpieczne? Ogólnie przyjmowanie kwasu foliowego w ciąży nie stanowi zagrożenia, ale warto brać pod uwagę górny bezpieczny poziom dziennego spożycia. W przypadku kwasu foliowego (FA) wynosi on 1 mg/dobę. Dla formy aktywnych folianów 5-MTHF nie wyznaczono górnego bezpiecznego poziomu dziennego spożycia3. ### 4. Jaką formę kwasu foliowego wybrać? Zgodnie z aktualnymi zaleceniami w grupach ryzyka, a w przyszłości w populacji ogólnej, najlepiej sięgać po naturalne formy 5-MTHF. Wybierając suplement diety, warto również zwrócić uwagę na obecność innych substancji niezbędnych dla prawidłowego przebiegu szlaku folianów i metylacji, takich jak witamina B12, witamina B6 oraz cholina3. [Aktualizacja artykułu: 12.01.2026] ## Taxonomies ## Category [Suplementacja w ciąży](https://pueria.pl/artykuly/kategoria/suplementacja-w-ciazy) ## Additional content ## Article image [kwas-foliowy-w-ciazy-big](https://pueria.pl/wp-content/uploads/2022/06/kwas-foliowy-w-ciazy-big.jpg) ## Przypisy ### Footnotes sectiontitle Przypisy ### Footnotes points ##### Footnotes point Czeczot H., Kwas foliowy w fizjologii i patologii, Postepy Hig Med Dosw., 2008; 62: 405-419. ##### Footnotes point Gaszyńska J., Kwas foliowy – rola i zasadność suplementacji u różnych grup pacjentów, Poznań, 2018. ##### Footnotes point Seremak-Mrozkiewicz A. i in., Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji folianów oraz warunków stosowania dodatkowej suplementacji choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu, 2024: https://www.ptgin.pl/artykul/stanowisko-ekspertow-polskiego-towarzystwa-ginekologow-i-poloznikow-w-zakresie. ##### Footnotes point Rozporządzenie Komisji (UE) NR 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci. ##### Footnotes point Bacz A., Suplementacja kwasu foliowego u kobiet w ciąży, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2017, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/63113,suplementacja-kwasu-foliowego-u-kobiet-w-ciazy (dostęp: 04.11.2025).